Op Bonaire zijn verschillende bronnen van milieuvervuiling bekend, zoals een niet juiste afvalverwerking, branden bij de afvalstort en zwerfafval. Ook wil het Openbaar Lichaam Bonaire meer zicht krijgen op de verschillende bronnen van milieuvervuiling, de invloed daarvan op de leefomgeving en op de gezondheid van bewoners.
Onderzoek door het RIVM
In de periode 2025–2026 heeft het RIVM een verkennend onderzoek uitgevoerd naar milieuvervuiling en gezondheid op Bonaire. Het onderzoek bestond uit:
- Onderzoek naar bestaande en mogelijke bronnen van milieuvervuiling op Bonaire;
- Een werkbezoek, waarbij het RIVM in gesprek ging met relevante actoren en de lokale situatie kon bekijken;
- Een perceptieonderzoek onder inwoners, waarin bewoners van Bonaire via een vragenlijst hun ervaringen en zorgen konden delen die ze hebben over milieuvervuiling en eventuele gezondheidsklachten.
De bevindingen zijn samengebracht in een rapport met adviezen aan het Openbaar Lichaam Bonaire voor vervolgstappen. Het rapport is vanaf woensdag 22 april beschikbaar op https://www.rivm.nl/publicaties/milieuvervuiling-en-gezondheid-op-bonaire.
Belangrijkste milieuthema’s en bijbehorende adviezen volgens RIVM-rapport
Uit het onderzoek zijn verschillende milieuthema’s naar voren gekomen die verdere aandacht vragen. Het gaat onder andere om: problematiek rond het afvalcentrum Lagun, water-, bodem- en luchtkwaliteit, zwerfafval en illegale dumping, stof- en geluidoverlast en gezondheid in relatie tot milieuvervuiling. De grootste zorgen zijn over de steeds groter wordende afvalberg en de branden op deze afvalstortplaats bij Lagun.
Maatregelen nodig op afvalstortplaats bij Lagun
Mensen die dicht bij de afvalstortplaats wonen ervaren al lange tijd verschillende gezondheidsklachten. Als er brand is op de afvalstortplaats hebben ze last van benauwdheid, hoesten en zere ogen.
Volgens het RIVM is het belangrijk om op korte termijn maatregelen te nemen om de situatie te verbeteren. Ook andere organisaties zoals de ILT, hebben al eerder hierover advies gegeven. Mogelijke maatregelen zijn goed afdichten van afval op de stortplaats, het verbeteren van de afvalverwerking en het doven en voorkomen van branden.
Het RIVM adviseert ook om rond de afvalstortplaats en de woningen eromheen te meten welke stoffen vrijkomen die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Onderzoek naar de gezondheidsklachten, zorgen en mentaal welzijn van de omwonenden kan de overheid van Bonaire helpen om de gezondheid te verbeteren. Het RIVM benadrukt dat dit onderzoek het nemen van maatregelen om de situatie op de afvalstortplaats te verbeteren niet mag vertragen.
Krijg meer zicht op milieuvervuiling en gezondheid op het hele eiland
Het RIVM adviseert in haar rapport om voor het hele eiland inzicht te krijgen in milieuvervuiling en effecten hiervan op gezondheid. Daar is nu nog weinig over bekend. Ook hier geldt dat het belangrijk is alvast maatregelen te nemen als het kan en waar nodig aanvullend onderzoek te doen. Welke maatregelen of onderzoeken dat zijn verschilt per onderwerp.
Het RIVM adviseert om ook gebruik te maken van resultaten van onderzoek naar de gezondheid van de bevolking op het eiland, zoals de Gezondheidsmonitor (Omnibus publicatie in 2026) en komend onderzoek naar de invloed van infectieziekten en de leefomstandigheden (PIENTER in 2027).
Conclusie en vervolgstappen
Het Bestuurscollege (BC) neemt de adviezen van het RIVM serieus en beraadt zich de komende periode op de betekenis van het rapport voor beleid en uitvoering. Daarbij wordt een uitwerking van benodigde concrete vervolgstappen en metingen samengesteld, met het doel de impact van de situatie op mens, dier en natuur te verminderen.
De problematiek rond milieuvervuiling en gezondheid op Bonaire is complex en vraagt om samenwerking tussen de lokale overheid, de Europese Nederlandse overheid, stakeholders en de samenleving. Binnen OLB wordt dit proces domeinoverstijgend aangepakt om te komen tot een integrale aanpak. Over het vervolgtraject wordt transparant gecommuniceerd, zodat de samenleving goed geïnformeerd blijft over de aanpak, voortgang en realisatie van de te nemen maatregelen.
